[Series] - Giải thích về crypto đơn giản cho trẻ con lớp 5

[dan_choi_khong_tien]

Sau nhiều vụ sập các sàn lừa đảo, tôi nhận thấy dân Việt mình chủ yếu vẫn là tâm lý Fomo, đầu tư vào mong có lãi mà không hề hiểu về nguyên lý cốt lõi.
Kiến thức về crypto thì đầy trên mạng, tuy nhiên cũng khá rời rạc và với nhiều người thì nó không hề dễ nuốt.
Vì vậy tôi sẽ làm 1 series để giải thích về chủ đề này theo cách trẻ con học sinh lớp 5 cũng có thể hiểu được.



Series này dự kiến sẽ được chia thành các phần:

1. Từ Vỏ Sò Đến Tờ Tiền Giấy – Vì Sao Chúng Ta Cần Tiền?
2. Cuốn Sổ Ma Thuật Của Cả Lớp – Bí Ẩn Mang Tên "Blockchain"
3. Siêu Nhân "Bitcoin" Ra Đời – Crypto Bắt Đầu Từ Đâu?
4. Tờ Giấy Của Nhà Vua (Tiền Pháp Định) và Chiếc Mỏ Neo Đứng Im (USDT)
5. Bàn Cân Sức Mạnh – Tiền Giấy (Truyền Thống) vs. Tiền Mã Hóa (Crypto)
6. Chiếc Máy Bán Hàng Tự Động – Khám Phá Ethereum (ETH)
7. Khu Vui Chơi Và Những Tấm Vé – Hiểu Về Mạng Lưới và ERC-20

 

[dan_choi_khong_tien]

Bài 1: Từ Vỏ Sò Đến Tờ Tiền Giấy – Vì Sao Chúng Ta Cần Tiền?​

Chào các nhà thám hiểm nhí! Chào mừng các em bước lên chuyến tàu thời gian để khám phá một trong những phát minh vĩ đại nhất của loài người: Tiền.

Trước khi chúng ta nói về những thứ siêu ngầu trên mạng internet như Bitcoin hay Crypto, chúng ta phải quay ngược thời gian về hàng ngàn năm trước để trả lời một câu hỏi vô cùng đơn giản: Vì sao chúng ta lại cần tiền?

1. Trò chơi trao đổi rắc rối​

Các em hãy nhắm mắt lại và tưởng tượng mình đang sống ở thời tiền sử, lúc con người mặc quần áo bằng da thú và chưa hề biết tiền là gì.

Hôm nay em hái được một rổ táo rất ngon, nhưng em lại thèm ăn thịt nướng. Em mang rổ táo sang nhà bác thợ săn hàng xóm để gạ đổi. Thế nhưng, bác thợ săn lại lắc đầu: "Bác không thích ăn táo, bác đang cần một đôi giày da cơ!".

Thế là em phải lóc cóc ôm rổ táo đi tìm người làm giày. May quá, người làm giày chịu lấy táo của em và đưa cho em đôi giày. Em lại ôm đôi giày đó quay về đổi cho bác thợ săn để lấy thịt nướng. Thật là mệt mỏi và rắc rối phải không?

Cách làm này được gọi là Hàng đổi hàng. Nó có một điểm yếu chí mạng: 2 người phải tình cờ có đúng thứ mà người kia cần thì mới đổi được.

2. Sáng kiến mang tên "Tiền"​

Để giải quyết sự rắc rối đó, loài người đã nghĩ ra một mẹo rất thông minh. Họ chọn ra một món đồ mà ai cũng thích và ai cũng chấp nhận:

• Ở vùng biển, người ta dùng những chiếc vỏ sò lấp lánh.
• Ở nơi khác, người ta dùng những hạt muối (vì muối rất quan trọng để bảo quản thức ăn).
• Sau này, khi biết đào mỏ, con người bắt đầu dùng các khối kim loại lấp lánh và hiếm có như Vàng và Bạc để đúc thành những đồng xu.

Đó chính là hình dáng đầu tiên của Tiền! Thay vì phải ôm rổ táo đi tìm thợ săn, em chỉ cần mang táo ra chợ bán lấy vài đồng tiền xu vàng. Sau đó, em cầm đồng xu vàng ấy đi mua thịt nướng. Bác thợ săn nhận đồng xu vàng vì bác ấy biết chắc chắn người làm giày cũng sẽ nhận đồng xu đó.

Ghi nhớ: Tiền thực chất chỉ là một món đồ trung gian mà tất cả mọi người đều đồng ý sử dụng để trao đổi với nhau cho tiện lợi.

3. Tờ giấy mỏng manh và "bác Ngân Hàng"​

Tiền xu bằng vàng và bạc rất tuyệt vời, nhưng khi em trở nên giàu có, một rắc rối mới lại xuất hiện.

Hãy tưởng tượng em muốn mua một ngôi nhà và phải vác theo 3 bao tải tiền xu nặng 100 kg. Vừa đi vừa thở dốc, lại còn nơm nớp lo sợ bị những tên cướp chặn đường.

Vì thế, những người giữ vàng uy tín nhất trong thị trấn (sau này phát triển thành Ngân Hàng) đã đứng ra làm một dịch vụ mới. Họ xây những cái két sắt khổng lồ và bảo em: "Cháu cứ đem vàng gửi vào két sắt của bác cho an toàn. Bác sẽ viết cho cháu một tờ giấy biên nhận. Trên đó ghi rõ cháu đang có 100 đồng vàng ở chỗ bác."

Mọi người nhận ra tờ giấy biên nhận này nhẹ tênh, nhét vừa trong túi áo và rất tiện lợi. Khi đi mua nhà, em chỉ cần đưa tờ giấy đó cho người bán là xong. Người bán cầm tờ giấy ra Ngân Hàng sẽ đổi lại được đúng 100 đồng vàng.

Dần dần, mọi người cứ thế dùng các tờ giấy đó để mua bán với nhau mà không cần vác vàng ra khỏi két sắt nữa. Tiền giấy đã chính thức ra đời như thế đó!

Ngày nay, khi em muốn chuyển tiền cho bác bán thịt xiên nướng ở cổng trường, em không cần đem tiền giấy trong người nữa nữa. Bố mẹ em chỉ cần mở điện thoại, gửi một tin nhắn cho "bác Ngân Hàng", bác ấy sẽ mở sổ ra, trừ tiền ở tên bố mẹ em và cộng tiền vào tên của bác bán thịt. Bác Ngân Hàng ở giữa giúp chúng ta ghi chép mọi thứ một cách chính xác.

4. Nhưng... chuyện gì sẽ xảy ra nếu?​

Hệ thống tiền giấy và Ngân Hàng nghe thật hoàn hảo. Chúng ta đã dùng nó hàng trăm năm nay. Nhưng các em hãy thử suy nghĩ xem:

• Điều gì sẽ xảy ra nếu một ngày "bác Ngân Hàng" đi vắng và đóng cửa hệ thống?
• Điều gì xảy ra nếu cuốn sổ ghi chép của bác ấy bị hỏng hoặc bị những kẻ xấu tấn công sửa số liệu?
• Hoặc nếu bác Ngân Hàng bắt đầu thu phí chuyển tiền quá đắt đỏ thì sao?

Sức mạnh và tiền bạc đang nằm hết trong tay một vài người đứng giữa. Và để giải quyết vấn đề này, các nhà khoa học máy tính đã tạo ra một cuốn "Sổ ma thuật" không cần bất kỳ bác Ngân Hàng nào quản lý cả.

Đó chính là bí mật mang tên Blockchain – nền móng đầu tiên của thế giới Crypto.

Chúng ta sẽ cùng giải mã cuốn sổ ma thuật này trong Bài 2 nhé!

 

[dan_choi_khong_tien]

Bài 2: Cuốn Sổ Ma Thuật Của Cả Lớp – Bí Ẩn Mang Tên "Blockchain"​

Chào mừng các em quay lại với cuộc phiêu lưu! Ở Bài 1, chúng ta đã biết "bác Ngân Hàng" giúp chúng ta giữ tiền và ghi chép mọi thứ vào một cuốn sổ khổng lồ.

Cách đó rất tiện, nhưng các em thử nghĩ xem: Nhược điểm lớn nhất là gì? Đó là sự phụ thuộc. Nếu cuốn sổ duy nhất đó bị cháy, hoặc bác Ngân Hàng vô tình viết sai số, hoặc tệ hơn là bác ấy không cho em rút tiền nữa thì sao? Toàn bộ tài sản của em sẽ gặp nguy hiểm!

Để giải bài toán này, các nhà khoa học máy tính đã phát minh ra một công nghệ có tên là Blockchain. Nghe tên tiếng Anh có vẻ phức tạp, nhưng thực ra nó hoạt động giống hệt một "Cuốn Sổ Ma Thuật" của lớp học.

1. Phép màu của việc "Chia đều sổ cho cả lớp"​

Hãy tưởng tượng lớp em có 40 bạn và có chung một quỹ lớp. Lần này, thay vì giao cho một mình bạn Lớp trưởng (đóng vai trò giống Ngân Hàng) giữ cuốn sổ duy nhất, cô giáo quyết định một cách công bằng hơn: Cô phát cho mỗi bạn trong lớp một cuốn sổ y hệt nhau.

Bây giờ, quy tắc ghi sổ sẽ hoạt động như sau:

• Khi bạn An đóng 10 nghìn vào quỹ, An không đưa cho Lớp trưởng mà đứng lên hô to cho cả lớp nghe: "Tớ là An, tớ vừa đóng 10 nghìn nhé!"
• Ngay lập tức, cả 40 bạn sẽ cùng cắm cúi viết vào cuốn sổ của mình dòng chữ: "An đóng 10 nghìn".
• Đến chiều, bạn Bình lấy 20 nghìn đi mua phấn cho cô giáo, Bình lại hô to lên. Cả 40 bạn lại cùng nhau lôi sổ ra ghi: "Bình lấy 20 nghìn mua phấn".

Vì tất cả mọi người đều có sổ và cùng ghi chép những thông tin giống hệt nhau cùng một lúc, chúng ta không cần Lớp trưởng hay bác Ngân Hàng nào đứng ra làm trọng tài nữa.

2. Sức mạnh chống gian lận tuyệt đối​

Chuyện gì sẽ xảy ra nếu một ngày bạn Tí nảy sinh lòng tham?

Tí lén lấy cục tẩy, xóa dòng chữ trong cuốn sổ của mình và tự sửa thành: "Tí đã đóng 1 trăm nghìn đồng". Sau đó, Tí tự tin mang cuốn sổ ra để đòi rút tiền đi mua đồ chơi.

Ngay lập tức, cả lớp sẽ bắt đầu kiểm tra chéo. 39 bạn còn lại mở sổ của mình ra, dò từng dòng và đồng thanh nói: "Ê Tí, sổ của bọn tớ không hề ghi cậu đóng 1 trăm nghìn nhé. Cậu đang nói dối!".

Lập tức, cuốn sổ gian lận của Tí bị cả lớp bác bỏ và ném vào sọt rác. Phép thuật của cuốn sổ này nằm ở chỗ: Muốn nói dối, em phải lén sửa được sổ của hơn một nửa số bạn trong lớp cùng một lúc. Nhưng nếu lớp em không phải 40 người, mà là hàng triệu cái máy tính trên toàn thế giới đang cùng giữ sổ thì sao? Việc sửa trộm là bất khả thi!

3. Tại sao lại gọi là "Block" và "Chain"?​

• Block (Khối): Mỗi trang giấy trong cuốn sổ ma thuật đó được gọi là một "Block". Khi một trang giấy đã viết kín các dòng thông tin (như việc ai chuyển tiền cho ai), trang giấy đó sẽ được đóng dấu niêm phong bằng toán học, vĩnh viễn không ai tẩy xóa được nữa.
• Chain (Chuỗi): Sau khi trang giấy bị niêm phong, chúng ta lật sang trang mới để viết tiếp. Các trang giấy này được dán chặt vào nhau theo đúng thứ tự thời gian, tạo thành một "Chain" (Chuỗi).

Đó là lý do công nghệ này có tên là Blockchain – Chuỗi các khối chứa thông tin được bảo vệ nghiêm ngặt.

Ghi nhớ: Blockchain chỉ là một HỆ THỐNG GHI CHÉP (như một cuốn sổ trắng). Tự thân nó chưa phải là tiền. Để cuốn sổ này có ý nghĩa, chúng ta cần tạo ra thứ gì đó để ghi vào nó. Đó là lúc Crypto xuất hiện!

 

[dan_choi_khong_tien]

Bài 3: Siêu Nhân "Bitcoin" Ra Đời – Crypto Là Gì Vậy?​

Rất nhiều người lớn xem tv xong và nghĩ rằng "blockchain chính là crypto". Không phải đâu nhé! Để dễ hiểu nhất, em hãy tưởng tượng thế này:

• Blockchain giống như một Hệ thống đường ray tàu hỏa vô hình, an toàn tuyệt đối và trải dài khắp trái đất.
• Crypto (Tiền mã hóa) chính là những đoàn tàu chạy trên cái đường ray đó.

Đường ray (Blockchain) có thể được dùng để chở rất nhiều thứ: thư từ, hợp đồng, thông tin trường học... Nhưng chuyến tàu đầu tiên, nổi tiếng nhất và mang lại nhiều tiền nhất chạy trên đường ray này chính là chuyến tàu chở Tiền mã hóa.

Và người đã chế tạo ra chuyến tàu đầu tiên đó mang một cái tên rất bí ẩn.

1. Sự xuất hiện của Satoshi Nakamoto​

Vào năm 2008, thế giới xảy ra một cuộc khủng hoảng kinh tế lớn. Nhiều ngân hàng bị phá sản, và người dân đột nhiên mất đi số tiền mình đã gửi. Mọi người bắt đầu cảm thấy lo sợ và nhận ra: giao hết tiền của mình cho một "bác Ngân Hàng" không phải là cách an toàn nhất.

Giữa lúc đó, một người (hoặc một nhóm người) rất giỏi máy tính, giấu mặt dưới cái tên Satoshi Nakamoto đã xuất hiện trên internet. Satoshi nói rằng:

"Tôi vừa tạo ra một loại tiền mới tinh tên là Bitcoin (viết tắt là BTC). Nó là một loại Crypto (tiền mã hóa) chạy trên đường ray Blockchain. Từ nay, các bạn có thể gửi tiền trực tiếp cho nhau dù ở cách xa nửa vòng trái đất, không cần qua ngân hàng, không ai thu phí vô lý và cũng không ai có quyền đóng băng tiền của các bạn!"

2. Tiền mã hóa (crypto) khác gì tiền giấy?​

Từ "crypto" trong tiếng Anh có nghĩa là "Mật mã".

Khác với tờ tiền giấy em có thể cầm, nắm, hay nhét vào ống tiết kiệm; Bitcoin và các đồng Crypto khác là những đồng tiền vô hình. Chúng chỉ là những con số, những dòng mã máy tính chạy trên màn hình.

• Vậy làm sao để giữ nó? Thay vì có lợn đất, em sẽ được cấp một chiếc "Ví điện tử". Chiếc ví này được khóa lại bằng những bài toán mật mã siêu khó. Ngay cả siêu máy tính của người ngoài hành tinh cũng mất hàng triệu năm mới đoán ra được mật khẩu ví của em. Đó là lý do nó được gọi là tiền mã hóa.
• Chỉ có em mới lấy được tiền của em: Với tiền giấy ở ngân hàng, nếu giám đốc ngân hàng ấn nút chặn, em sẽ không rút được tiền. Nhưng với Crypto, vì nó chạy trên hệ thống mà tất cả mọi người cùng giám sát, không ai làm chủ ngoài chính em. Chừng nào em còn giữ mật khẩu, số tiền đó là của em mãi mãi.

3. Vụ mua bán lịch sử: 10.000 Bitcoin đổi lấy 2 chiếc bánh Pizza​

Lúc mới ra đời, những đồng Bitcoin chạy trên màn hình chẳng có giá trị gì cả. Mọi người tặng nhau Bitcoin trên mạng giống như tặng cho nhau những cái "like" trên Facebook cho vui vậy.

Nhưng mọi thứ thay đổi vào ngày 22 tháng 5 năm 2010. Một anh chàng lập trình viên tên là Laszlo Hanyecz tự nhiên thấy đói bụng. Anh ấy đăng một tin nhắn lên diễn đàn mạng: "Ai mua giúp tôi 2 chiếc bánh pizza, tôi sẽ trả cho người đó 10.000 Bitcoin!".

Thật bất ngờ, một người khác đã đồng ý nhận 10.000 đồng tiền ảo vô hình kia, và gọi cửa hàng mang đến tận nhà Laszlo 2 chiếc pizza nóng hổi.

Đó là một khoảnh khắc chấn động lịch sử! Lần đầu tiên, đồng tiền ảo vô hình đã đổi được một món đồ ăn thật. Từ giây phút đó, mọi người nhận ra Bitcoin thực sự có thể dùng làm tiền để mua bán.


(Bật mí cho em biết: 10.000 Bitcoin ngày nay có giá trị bằng hàng chục nghìn tỷ Đồng Việt Nam. Bữa pizza đó chính là bữa ăn đắt đỏ nhất trong lịch sử nhân loại đấy!).

 

[dan_choi_khong_tien]

Bài 4: Tờ Giấy Của Nhà Vua (Tiền Pháp Định) và Chiếc Mỏ Neo Đứng Im (USDT)​

Chào các nhà thám hiểm nhí! Trong bài trước, chúng ta đã chứng kiến sự ra đời vô cùng ấn tượng của Bitcoin – đồng tiền mã hóa đầu tiên.

Nhưng trước khi lên tàu đi tiếp vào thế giới Crypto, chúng ta phải dừng lại một chút để giải quyết một thắc mắc cực kỳ quan trọng: Khoan đã, nếu tiền vô hình trên mạng có giá trị, vậy tại sao tờ tiền giấy chúng ta đang xài hàng ngày lại có giá trị? Ai quy định điều đó?

Và khi hai thế giới (tiền giấy và tiền mã hóa) va chạm vào nhau, chúng ta cần một "phép màu" để kết nối chúng. Hãy cùng tìm hiểu nào!

1. Tờ Giấy Của Nhà Vua (Tiền Pháp Định)​

Các em hãy lấy hộp màu sáp ra và tự vẽ một tờ tiền 500 nghìn đồng thật đẹp. Sau đó, em mang tờ tiền tự vẽ đó ra đầu ngõ để mua một bát phở. Bác bán phở có bán cho em không?

Chắc chắn là không rồi! Bác ấy sẽ cười và bảo: "Cháu đùa bác à?"

Nhưng nếu em đưa cho bác ấy một tờ 500 nghìn polymer do Nhà nước in ra, bác ấy sẽ lập tức bưng ra một bát phở thơm phức. Cùng là một tờ giấy mà tại sao tờ này có giá trị còn tờ kia thì không?



Câu trả lời nằm ở hai chữ: Niềm Tin và Pháp Luật.

Tờ tiền giấy chúng ta đang dùng được gọi là Tiền Pháp Định (tiếng Anh là Fiat Money).

• "Pháp" là pháp luật.
• "Định" là quy định.

Nghĩa là, Nhà nước (giống như một vị vua uy quyền) đứng ra bảo lãnh và ra luật: "tất cả mọi người trong đất nước này phải chấp nhận tờ giấy này để mua bán!". Giá trị của tờ tiền không nằm ở chất liệu làm ra nó, mà nằm ở việc chúng ta tin tưởng vào nhà nước. Đồng Việt Nam (VNĐ) hay Đô la Mỹ (USD) chính là những đồng Tiền Pháp Định.

2. Trò Chơi Tàu Lượn Siêu Tốc Của Crypto​

Khi Bitcoin ra đời, nó rất tuyệt vì chuyển tiền nhanh và không cần ngân hàng. Nhưng nó lại mắc phải một căn bệnh rất đau đầu: Sự nhảy múa điên rồ của giá cả.

Hãy tưởng tượng em mở một cửa hàng bán đồ chơi bằng Bitcoin. Hôm nay, một bạn đến mua con robot với giá 1 Bitcoin (lúc này 1 Bitcoin bằng 500 nghìn đồng). Em rất vui vẻ nhận tiền.

Nhưng sáng hôm sau ngủ dậy, giá Bitcoin bỗng nhiên sập xuống, 1 Bitcoin chỉ còn đổi được... 50 nghìn đồng hoặc thậm chí còn thấp hơn nữa. Em đã bị lỗ nặng và cửa hàng đồ chơi của em đứng trước nguy cơ phá sản!

Ghi nhớ: Bitcoin và các loại Crypto khác giống như trò chơi tàu lượn siêu tốc. Giá trị của chúng thay đổi chóng mặt từng phút, từng giây. Điều này rất tuyệt cho những người thích chơi trò mạo hiểm (đầu tư), nhưng lại cực kỳ tồi tệ nếu em chỉ muốn dùng nó để mua mớ rau, bát phở hay đồ chơi hàng ngày.

Mọi người bắt đầu khóc thét: "Trời ơi, chúng tôi cần một đồng tiền trên mạng Blockchain, nhưng nó phải ĐỨNG IM, không được nhúc nhích!".

3. Sự Xuất Hiện Của "Chiếc Mỏ Neo" USDT​

Để giải cứu tình hình, một ý tưởng thiên tài đã lóe lên. Một công ty tên là Tether bước ra và dõng dạc tuyên bố:

"Này mọi người, chúng tôi sẽ tạo ra một đồng tiền mã hóa mới tinh tên là USDT. Cứ mỗi 1 đồng USDT chúng tôi phát hành lên mạng lưới Blockchain, chúng tôi hứa sẽ cất đúng 1 đồng Đô-la Mỹ (USD) tiền giấy thật vào trong két sắt của công ty!"

Đồng tiền này được gọi là Stablecoin (Đồng tiền ổn định).

Nghe hơi khó hiểu nhỉ? Em hãy liên tưởng đến Chiếc vé gửi đồ ở siêu thị:

• Khi em bước vào siêu thị, em đưa cho cô bảo vệ cái balo của mình (tương đương 1 Đô la thật).
• Cô bảo vệ cất balo vào tủ, khóa lại và đưa cho em một chiếc thẻ nhựa đánh số (tương đương 1 USDT trên mạng).
• Em có thể cầm chiếc thẻ nhựa đó đi tung tăng khắp siêu thị. Lúc nào em muốn lấy lại đồ, em đưa trả chiếc thẻ nhựa, cô bảo vệ sẽ trả lại đúng cái balo cho em.

Bởi vì chiếc thẻ nhựa đó chắc chắn đổi được chiếc balo, nên chiếc thẻ nhựa đó CÓ GIÁ TRỊ BẰNG ĐÚNG CHIẾC BALO!

Nhờ có quy tắc 1 đổi 1 này, giá của 1 đồng USDT trên mạng luôn luôn bằng chính xác 1 đồng USD ngoài đời thật. Nó không bao giờ nhảy múa điên cuồng như Bitcoin.

4. Kết nối hai thế giới​

Sự ra đời của USDT giống như việc ném một Chiếc Mỏ Neo bằng sắt nặng trịch xuống vùng biển Crypto đầy sóng gió.

Bây giờ, nếu em bán con robot và nhận được 10 USDT. Em có thể yên tâm ngủ một giấc thật ngon. Sáng hôm sau, tháng sau hay năm sau, 10 USDT đó vẫn có giá trị đúng bằng 10 Đô-la Mỹ.

Nhờ có những chiếc mỏ neo "Stablecoin" này, thế giới tiền thật (Tiền pháp định) và thế giới mạng (Crypto) đã được nối liền với nhau một cách an toàn. Mọi người có thể thoải mái gửi tiền xuyên quốc gia chỉ trong chớp mắt mà không còn nơm nớp lo sợ giá bị tụt dốc nữa.

Và khi tiền đã có thể đứng im, các nhà khoa học máy tính lại nghĩ ra một trò chơi mới điên rồ hơn: "Nếu chúng ta có thể làm cho đồng tiền tự biết suy nghĩ và tự động làm việc thì sao?". Đó là lúc siêu cỗ máy Ethereum ra đời!

 

[dan_choi_khong_tien]

Bài 5: Bàn Cân Sức Mạnh – Tiền Giấy (Truyền Thống) vs. Tiền Mã Hóa (Crypto)​

Chào các em! Chúng ta đã đi qua một chặng đường dài, từ lúc loài người dùng vỏ sò, đến tờ tiền giấy của "bác Ngân Hàng", và sự xuất hiện của những đồng tiền vô hình mang tên Crypto.
Trước khi tới với 1 chủ đề rất hay về Ethereum đã đề cập ở trong bài trước, chúng ta cùng trả lời câu hỏi: rốt cuộc, Tiền giấy hay Tiền mã hóa tốt hơn? Chúng ta hãy cùng tổ chức một giải đấu mang tên "Ai là nhà vô địch" để xem kết quả nghiêng về bên nào! Trận đấu này sẽ có 4 hiệp.

Hiệp 1: Cuộc đua tốc độ​

• Tiền giấy: Nếu gia đình em muốn gửi 10 triệu đồng từ Việt Nam sang Mỹ cho anh trai đang đi học, bố mẹ em sẽ phải ra ngân hàng, điền rất nhiều giấy tờ. Bác Ngân Hàng phải gọi điện xác nhận với ngân hàng bên Mỹ, và mất từ 2 đến 3 ngày tiền mới tới nơi. Lại còn tốn phí gửi rất cao nữa!
• Tiền mã hóa (Crypto): Bất kể nhà em gửi tiền cho anh trai ở Mỹ hay ở Châu Phi nắng cháy, châu Bắc Cực lạnh lẽo, em chỉ cần mở điện thoại, bấm nút "gửi". Bíp! Chỉ sau vài phút (thậm chí vài giây), tiền đã chui tọt vào ví của anh trai em với mức phí có khi rẻ bèo.

Kết quả Hiệp 1: Crypto thắng áp đảo!

​

Hiệp 2: Sự ổn định​

• Tiền giấy: Hôm nay em cầm 50 nghìn đi ăn một bát phở. Sáng mai, tháng sau, bát phở đó vẫn giá 50 nghìn. Tiền giấy rất ổn định, giúp mọi người yên tâm mua bán hàng ngày.
• Crypto: Trừ đồng USDT đứng im vì được "bảo lãnh" bằng các đồng Đô la tương ứng, thì những đồng như Bitcoin lúc nào cũng nhảy múa như trò chơi tàu lượn siêu tốc. Hôm nay 1 đồng Bitcoin mua được cái ô tô, ngày mai có khi rớt giá chỉ mua được cái xe đạp. Sẽ rất mệt tim nếu dùng nó để đi chợ hàng ngày.

Kết quả Hiệp 2: Tiền giấy thắng!

​

Hiệp 3: Khi em có "trí nhớ cá vàng"​

• Tiền giấy: Nếu em lỡ quên mật khẩu thẻ ngân hàng, hay làm rơi mất thẻ? Không sao cả! Em chỉ cần nhờ bố mẹ cầm căn cước công dân ra quầy ngân hàng, mỉm cười với cô nhân viên và xin cấp lại mật khẩu. Tiền của em vẫn an toàn trong két sắt.
• Crypto: Khi tạo ví Crypto, hệ thống sẽ cấp cho em một dãy mật khẩu cực kỳ phức tạp (gọi là Khóa Cá Nhân). Nếu em làm mất dãy mật khẩu này? Chúc mừng em, toàn bộ tiền của em sẽ bốc hơi vĩnh viễn! Sẽ không có bất kỳ "cô nhân viên ngân hàng" hay tổng đài nào trên thế giới có thể giúp em lấy lại.

Kết quả Hiệp 3: Tiền giấy thắng vì sự thân thiện với những người hay quên!

​

Hiệp 4: Quyền làm chủ​

• Tiền giấy: Tiền của em thực chất đang nằm trong tay Ngân Hàng. Nếu hệ thống ngân hàng bị hỏng, hoặc vì một lý do nào đó giám đốc ngân hàng quyết định "đóng băng" tài khoản của em, em sẽ không thể rút được một đồng nào đi mua kẹo cả.
• Crypto: Nhờ có cuốn sổ ma thuật Blockchain, em là người chủ duy nhất! Không một ai, không một vị tổng thống hay giám đốc ngân hàng nào trên đời có quyền khóa ví của em hay cấm em gửi tiền cho người khác.

Kết quả Hiệp 4: Crypto thắng tuyệt đối!

​

Bảng Điểm Tổng Kết​

Để dễ nhớ hơn, chúng ta hãy nhìn vào Bảng điểm này nhé:

Tiêu chí thi đấu	Tiền Giấy (Truyền Thống)	Tiền Mã Hóa (Crypto)
Tốc độ gửi tiền đi xa	Chậm (Vài ngày)	Rất Nhanh (Vài phút/giây)
Mức độ ổn định giá cả	Ổn định (Tốt để đi chợ)	Nhảy múa liên tục (Giống chơi game)
Khả năng lấy lại mật khẩu	Dễ dàng (Ra ngân hàng)	Bất khả thi (Mất là mất luôn)
Quyền làm chủ tài sản	Phụ thuộc vào Ngân hàng	Mình làm chủ 100%

Kết luận cuối cùng: Tỉ số là 2 đều!

Hóa ra, không có ai là người chiến thắng tuyệt đối. Tiền giấy rất tốt để chúng ta mua đồ ăn, trả tiền học phí và an toàn nếu lỡ quên mật khẩu. Còn Crypto lại là một siêu anh hùng trong việc gửi tiền xuyên quốc gia và giúp chúng ta thực sự làm chủ tài sản của mình. Trong tương lai, hai loại tiền này sẽ không đánh nhau đâu, mà chúng sẽ bắt tay nhau để giúp cuộc sống của chúng ta tiện lợi hơn đấy!

 

[dan_choi_khong_tien]

Bài 6: Chiếc Máy Bán Hàng Tự Động – Khám Phá Siêu Cỗ Máy "Ethereum"​

Chào các nhà thám hiểm nhí! Ở cuối - Bài 4: Tờ Giấy Của Nhà Vua (Tiền Pháp Định) và Chiếc Mỏ Neo Đứng Im (USDT) - chúng ta đã nhắc đến một ý tưởng điên rồ: "Làm thế nào để đồng tiền tự biết suy nghĩ và tự động làm việc?".

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta hãy nhìn lại siêu nhân Bitcoin một chút. Bitcoin rất tuyệt, nhưng nó giống như một chiếc điện thoại "cục gạch" ngày xưa vậy: Nó chỉ có đúng một chức năng duy nhất là nghe và gọi (nghĩa là chỉ dùng để cất giữ và chuyển tiền cho nhau).

Thế nhưng, vào năm 2013, một chàng trai trẻ cực kỳ thông minh tên là Vitalik Buterin (lúc đó mới 19 tuổi) đã gãi đầu và tự hỏi: "Tại sao chúng ta không biến Blockchain thành một chiếc "Điện thoại thông minh" khổng lồ, nơi tất cả mọi người có thể tự tạo ra các ứng dụng và trò chơi tải lên đó nhỉ?"


Và úm-ba-la! Ethereum ra đời.

1. Phép Màu Của "Hợp Đồng Thông Minh" (Smart Contract)​

Để hiểu Ethereum tuyệt vời thế nào, chúng ta phải làm quen với một phép thuật mới mang tên "Hợp đồng thông minh" (Smart Contract). Nghe tên thì giống tờ giấy đầy chữ ký của người lớn, nhưng thực ra nó hoạt động y hệt Chiếc máy bán nước tự động.

Hãy tưởng tượng em đi mua một chai Coca.

• Cách cũ: Em ra tiệm tạp hóa, đưa cho cô bán hàng tờ 20 nghìn. Cô ấy đưa em chai Coca và thối lại 10 nghìn. Nhưng rủi cô ấy quên thối tiền, hoặc chai Coca bị hết hạn thì sao? Em và cô ấy có thể sẽ cãi nhau.
• Cách mới - Máy bán nước: Em bước đến trước cái máy. Chiếc máy được cài đặt sẵn một quy tắc bằng máy tính: "Nếu có người đút vào 10 nghìn + Bấm nút màu đỏ = Tự động nhả ra một chai Coca".

Chiếc máy không cần cô bán hàng nào đứng trông cả. Nó không biết mệt, không biết nói dối, và không bao giờ cãi lại em. Đút đủ tiền, làm đúng bước là nó sẽ tự động trả hàng. Không ai có thể gian lận hay ăn bớt tiền trong máy được.

Hợp đồng thông minh (Smart Contract) trên mạng Crypto chính là những "chiếc máy bán hàng tự động" vô hình đó! Nó là những đoạn mã máy tính tự động làm việc theo luật đã được viết sẵn mà không cần bất kỳ con người nào can thiệp.

2. Siêu cỗ máy khổng lồ của thế giới​

Nếu Bitcoin là một đường ray chỉ có những chuyến tàu chở tiền, thì Ethereum là một siêu máy tính khổng lồ vươn chiếc vòi bạch tuộc của mình ra toàn thế giới.

Trên siêu máy tính này, bất kỳ ai cũng có thể viết ra một "chiếc máy bán hàng tự động" (smart contract) của riêng mình.

Ví dụ nhé: Bố mẹ em có thể viết một Hợp đồng thông minh trên Ethereum với quy tắc thế này: "Mỗi Chủ Nhật hàng tuần, tự động kiểm tra xem em có tự giác dọn phòng không. Nếu có, tự động chuyển 50 nghìn tiền tiêu vặt vào ví của em."

Một khi Hợp đồng này đã được cài lên mạng lưới Ethereum, nó sẽ khóa chặt lại. Kể cả khi bố mẹ em quên, hay tự nhiên bố mẹ muốn "huỷ kèo" tiền tiêu vặt của em, siêu máy tính vẫn sẽ tự động trừ tiền của bố mẹ và gửi cho em đúng hẹn. Quá công bằng phải không nào?

3. Đồng ETH (Ether) – Giọt Xăng Cho Cỗ Máy​

Tất nhiên, siêu máy tính khổng lồ hay hàng triệu chiếc máy bán hàng tự động kia không thể tự nhiên chạy bằng... không khí được. Chúng cần nhiên liệu!

Và nhiên liệu để chạy cỗ máy Ethereum chính là một đồng tiền mã hóa có tên là ETH (Ether).

• Mỗi khi em muốn cái "máy bán hàng tự động" trên mạng làm việc cho mình (ví dụ: chuyển tiền, tải một trò chơi, hay ký một hợp đồng).
• Em sẽ phải trả một chút xíu tiền công cho các máy tính đang hoạt động. Phí này được gọi là "Phí Gas" (Phí xăng).
• Em trả phí xăng đó bằng đồng ETH.

Đó là lý do vì sao ETH lại trở thành đồng tiền mã hóa lớn thứ 2 thế giới, chỉ đứng sau Bitcoin. Bởi vì bất kỳ ai muốn sử dụng chiếc điện thoại thông minh khổng lồ Ethereum đều phải mua "xăng" ETH để đổ vào máy!

4. Mở ra một chân trời mới​

Nhờ có Ethereum và những Hợp đồng thông minh, người ta không chỉ gửi tiền cho nhau nữa. Bây giờ, người ta có thể tạo ra các ngân hàng tự động, các trò chơi điện tử nuôi thú ảo, hay thậm chí là mua bán những bức tranh kỹ thuật số độc nhất vô nhị.

Và thú vị nhất là: Ethereum cho phép BẤT KỲ AI (kể cả một học sinh lớp 5 như em) cũng có thể tạo ra một đồng tiền Crypto của riêng mình, mang tên của chính mình!

Làm thế nào để tạo ra "Đồng Tiền Đồ Chơi" của riêng em trên mạng lưới này? Và tại sao các đồng tiền lại cần phải "mặc đồng phục" ERC-20? Chúng ta sẽ bước vào Khu Vui Chơi ở Bài 7 để tìm ra câu trả lời nhé!

 

[dan_choi_khong_tien]

Bài 7: Khu Vui Chơi Khổng Lồ Và Chiếc Khuôn Ma Thuật – Giải Mã "Mạng Lưới" và "ERC-20"​

Chào các nhà thám hiểm nhí! Chúng ta đã đến trạm dừng chân cuối cùng, cũng là nơi náo nhiệt và rực rỡ nhất trong toàn bộ vũ trụ Crypto.

Ở Bài 6, chúng ta đã biết Ethereum là một cỗ máy thông minh khổng lồ. Nhưng làm thế nào để em - một học sinh lớp 5 - cũng có thể tự tạo ra một đồng tiền siêu ngầu mang tên mình trên cỗ máy đó? Hãy cùng bước qua cánh cổng của Khu Vui Chơi Khổng Lồ để tìm bí mật nhé!

1. Mạng Lưới (Network) – Vũ Trụ Của Những Khu Vui Chơi​

Em hãy nhắm mắt lại và tưởng tượng thế giới Crypto không phải là những chiếc máy tính khô khan, mà là một Vũ trụ giải trí khổng lồ với hàng ngàn công viên khác nhau!

• Ethereum chính là khu công viên xịn xò nhất, đông đúc nhất (giống như Disneyland vậy). Ở đây có đủ các trò chơi tối tân nhất do mọi người tự xây lên.
• Nhưng xung quanh đó, người ta cũng xây thêm những khu công viên khác như Solana, Binance hay Polygon (giống như Vinpearl hay Sun World mà các em có dịp được bố mẹ dẫn đi). Mỗi công viên lại có những trò chơi riêng và tốc độ tàu lượn cũng khác nhau.

Mỗi khu công viên này được gọi là một Mạng lưới (Network).

Và em nhớ điều này nhé: Mỗi công viên sẽ bán một loại "phiếu mua hàng" riêng! Nếu em muốn chơi trò chơi ở công viên Ethereum, em phải dùng đồng ETH. Nếu em mang đồng ETH chạy sang công viên Binance để mua xúc xích, bác bảo vệ sẽ lắc đầu: "Nhầm công viên rồi bé ơi, ở đây chúng ta dùng đồng BNB cơ!". Nếu em cứ cố ném tiền vào sai công viên, số tiền đó sẽ kẹt lại và vĩnh viễn không lấy lại được đấy!

2. Token (Tiền Ký Hiệu) – Những Đồng Xèng Đầy Màu Sắc​

Bây giờ, em đã mua vé và tự tin sải bước vào công viên Ethereum. Em nhìn thấy một chiếc máy gắp thú bông khổng lồ đang phát sáng nhấp nháy. Em rút một tờ 10 nghìn đồng bằng giấy ra định nhét vào máy.

Tít! Tít! Chiếc máy đẩy tờ tiền ra. Máy gắp thú không nhận tiền giấy, nó chỉ nhận Xèng!

Trong thế giới Crypto, những đồng xèng này được gọi là Token.

Điều tuyệt vời nhất của công viên Ethereum là gì, em biết không? Đó là bác quản lý công viên cho phép bất kỳ ai cũng có thể tự đúc ra đồng xèng của riêng mình!

• Em có thể tạo ra 1000 đồng xu đặt tên là "Token Tình Bạn" và tặng cho bất cứ ai cho em mượn truyện tranh.
• Bố mẹ em có thể tạo ra "Token Chăm Chỉ", mỗi lần em rửa bát sẽ được thưởng 1 Token. Góp đủ 10 Token sẽ đổi được một chầu kem!

3. Bí mật mang tên "ERC-20" – Chiếc Khuôn Ma Thuật​

Khi biết ai cũng được tự tạo đồng xèng, cả công viên bỗng trở nên hỗn loạn.

• Bạn An thích siêu nhân nên đúc đồng xèng hình ngôi sao to đùng.
• Bạn Bình thích ăn kẹo nên đúc đồng xèng hình tam giác uốn lượn.
• Bạn Cường thì lười biếng, nặn luôn một cục xèng méo mó như củ khoai tây.

Hậu quả là gì? Khi các bạn cầm những đồng xèng kỳ quặc này nhét vào khe của máy gắp thú (Hợp đồng thông minh), khe nhận tiền lập tức bị kẹt cứng! Máy móc bốc khói, đèn báo động kêu vang còi vì không thể đọc được những hình thù kỳ dị đó.

Để cứu lấy công viên, bác quản lý mạng lưới Ethereum đã tập hợp mọi người lại và đưa ra một bảo bối: Chiếc Khuôn Ma Thuật mang tên ERC-20.


Bác ấy dõng dạc tuyên bố:

"Từ nay, các cháu muốn đặt tên đồng xèng là gì cũng được, sơn màu xanh đỏ tím vàng gì cũng xong! Nhưng TẤT CẢ phải đổ vật liệu vào chiếc khuôn ERC-20 này. Nó sẽ ép đồng xèng của các cháu thành hình tròn vo, với kích cỡ chuẩn xác đến từng milimet!"

Nhờ có "luật đồng phục" ERC-20, hàng ngàn loại Token khác nhau trên Ethereum giờ đây đều có chung một hình dáng nền tảng. Nhờ vậy, khe cắm của mọi chiếc máy chơi game đều vừa vặn hoàn hảo, không bao giờ bị kẹt nữa. Em cũng có thể cất cả "Token Tình Bạn", "Token Chăm Chỉ" và hàng trăm loại Token khác vào chung một chiếc Ví điện tử một cách gọn gàng!

----------------

Tổng kết cuộc phiêu lưu ​

Reng! Reng! Chuyến tàu thời gian và không gian của chúng ta đã chính thức cập bến! Hãy cùng đập tay high-five và tự hào nhìn lại những gì em vừa chinh phục được:

1. Hiểu lý do loài người không dùng Vỏ Sò nữa mà chuyển sang Tiền Giấy.
2. Khám phá cuốn sổ lớp học mang tên Blockchain chống lại mọi trò gian lận.
3. Làm quen với siêu nhân vô hình Bitcoin - đồng Crypto đầu tiên.
4. Thở phào nhẹ nhõm với chiếc mỏ neo USDT giúp giữ tiền không bị rớt giá.
5. Cầm bảng điểm lên làm trọng tài cho trận đấu boxing giữa Tiền Giấy và Crypto.
6. Trầm trồ trước chiếc máy bán hàng tự động Ethereum (Hợp đồng thông minh).
7. Và cuối cùng là dạo chơi trong công viên Mạng lưới, tự đúc những đồng Token chuẩn ERC-20!

Thế giới tiền tệ và máy tính không hề khô khan như người lớn vẫn nghĩ, đúng không nào? Chúng thực chất chỉ là những công cụ giúp con người kết nối với nhau nhanh hơn, công bằng hơn và vui vẻ hơn. Sau loạt bài giảng này, hi vọng các em đã nắm vững những kiến thức cơ bản trong thế giới crypto!

 

[dan_choi_khong_tien]

Bài Bổ Sung: Các Em Đã Biết Cách Chọn "Khu Vui Chơi" Chưa?​

Chào các em! Ở bài trước, chúng ta đã biết thế giới mạng Blockchain có rất nhiều "khu vui chơi" (Network) khác nhau. Mỗi nơi lại có một lịch sử ra đời, một ông chủ và những ưu/nhược điểm riêng. Hôm nay, chúng ta sẽ mua vé đi tham quan 4 khu vui chơi lớn nhất thế giới để xem chúng khác nhau thế nào nhé!

1. Ethereum (ETH) – "Công viên Disneyland phiên bản gốc"​

• Lịch sử ra đời: Được xây dựng vào năm 2015 bởi một chàng trai thiên tài 19 tuổi tên là Vitalik Buterin.
• Ý nghĩa: Đây là khu vui chơi ĐẦU TIÊN trên thế giới phát minh ra "Máy bán hàng tự động" (Smartcontract). Nó đã mở ra cả một kỷ nguyên mới cho thế giới Crypto.
• Ưu điểm: Cực kỳ an toàn và uy tín. Vì nó có mặt sớm nhất nên ai cũng tin tưởng. Có rất nhiều trò chơi xịn xò và nhà sáng tạo giỏi nhất đều tập trung ở đây.
• Nhược điểm: Bệnh "quá tải". Vì có quá đông người muốn vào chơi, em sẽ phải xếp hàng rất lâu (tốc độ chậm). Tệ hơn nữa, "phí xăng" (tiền vé) để chơi một trò chơi ở đây cực kỳ đắt đỏ, có lúc lên tới cả triệu đồng cho một lần bấm nút!

2. Binance Smart Chain (BNB Chain) – "Khu vui chơi của Tỷ Phú Siêu Tốc"​

• Lịch sử ra đời: Năm 2020, thấy Ethereum thu phí quá đắt, một vị tỷ phú tên là CZ (ông chủ của sàn giao dịch Binance) đã quyết định xây ngay một khu công viên mới tinh để cạnh tranh.
• Ý nghĩa: Trở thành một nơi "ngon, bổ, rẻ" để cứu rỗi những người chơi ít tiền không kham nổi phí vé đắt đỏ của Ethereum.
• Ưu điểm: Tốc độ rất nhanh và phí chơi trò chơi cực kỳ rẻ (chỉ bằng ly trà đá). Rất dễ sử dụng cho người mới.
• Nhược điểm: Thiếu sự tự do (kém phi tập trung). Vì khu vui chơi này do một công ty khổng lồ (Binance) đứng sau chống lưng và kiểm soát phần lớn, nên nếu ông chủ này gặp rắc rối, cả khu vui chơi có thể bị ảnh hưởng theo.

3. Solana (SOL) – "Tàu lượn siêu tốc ngắm Sao Chổi"​

• Lịch sử ra đời: Ra mắt năm 2020 bởi một kỹ sư máy tính tên là Anatoly Yakovenko. Ông này rất ghét sự chậm chạp nên quyết tâm tạo ra mạng lưới nhanh nhất hành tinh.
• Ý nghĩa: Chứng minh cho thế giới thấy Blockchain có thể xử lý hàng chục ngàn phép tính mỗi giây, nhanh ngang ngửa với hệ thống của các thẻ ngân hàng quốc tế (Visa, Mastercard).
• Ưu điểm: Nhanh như chớp mắt! Phí giao dịch rẻ gần như cho không (chưa tới 100 đồng tiền Việt). Nó là thiên đường cho những ai thích chơi game tốc độ cao trên mạng.
• Nhược điểm: "Nhanh ẩu đoảng". Vì ép cỗ máy chạy với tốc độ quá sức tưởng tượng, khu vui chơi Solana thỉnh thoảng lại bị... sập nguồn (đứng hình) vài tiếng đồng hồ để bảo trì sửa chữa.

4. Polygon (MATIC/POL) – "Đường ray đi tắt của Disneyland"​

• Lịch sử ra đời: Được tạo ra năm 2017 bởi một nhóm kỹ sư người Ấn Độ.
• Ý nghĩa: Polygon rất thông minh, nó không xây công viên mới để đánh nhau với Ethereum. Thay vào đó, nó xây một Khu trượt ống đi tắt dính liền vào cổng của Ethereum (người lớn gọi đây là công nghệ Lớp 2 - Layer 2).
• Ưu điểm: Em vẫn được chơi các trò chơi xịn xò của Ethereum, nhưng thay vì chen chúc ở cổng chính, em đi qua đường ống của Polygon nên vừa nhanh, vừa tránh được tắc đường, phí lại rẻ bèo.
• Nhược điểm: Phụ thuộc hoàn toàn. Polygon giống như một cái đuôi bám theo Ethereum. Nếu một ngày công viên Ethereum đóng cửa hoặc thay đổi luật chơi, Polygon sẽ lao đao.

Bảng So Sánh Các "Khu vui Chơi"​

Để dễ nhớ trước khi mua vé vào cổng, em hãy nhìn bảng tổng kết này nhé:

Tên Khu Vui Chơi	Đặc điểm nổi bật nhất	Phí vào chơi (Tiền vé)	Tốc độ xếp hàng	Mức độ an toàn/Uy tín
Ethereum (ETH)	Kẻ đi đầu, uy tín nhất	Rất Đắt	Chậm	Tuyệt đối an toàn
BNB Chain	Ngon, bổ, rẻ, dễ dùng	Rất Rẻ	Nhanh	Do một công ty lớn nắm giữ
Solana (SOL)	Tốc độ chớp nhoáng	Gần như miễn phí	Siêu Nhanh	Thỉnh thoảng bị lỗi sập mạng
Polygon (POL)	Lối đi tắt của Ethereum	Rất Rẻ	Nhanh	Dựa vào bảo vệ của Ethereum

 

[dan_choi_khong_tien]

Nếu bạn nào có bất kỳ câu hỏi/ chia sẻ/ hoặc phản biện gì cho nội dung tôi đăng lên thì cứ thoải mái trao đổi trong thớt này nhé.

 

[dan_choi_khong_tien]

Bạn nào thấy bài viết có ích thì cho mình xin like/comment khích lệ nhé.
Viết nhiều cũng oải.

 

[vuahaikich]

Con mẹ nó chứ, loạt bài viết này tâm huyết thật sự

 

[dan_choi_khong_tien]

Con mẹ nó chứ, loạt bài viết này tâm huyết thật sự

cảm ơn bạn. Những người như bạn là động lực để tôi soạn bài.

 

[vuahaikich]

cảm ơn bạn. Những người như bạn là động lực để tôi soạn bài.

Tôi có 1 góp ý là bác nên có thêm 1 bài tổng kết lại các thuật ngữ để mọi người dễ nắm

 

[leo_cay_mai_dink]

Sau nhiều vụ sập các sàn lừa đảo, tôi nhận thấy dân Việt mình chủ yếu vẫn là tâm lý Fomo, đầu tư vào mong có lãi mà không hề hiểu về nguyên lý cốt lõi.
Kiến thức về crypto thì đầy trên mạng, tuy nhiên cũng khá rời rạc và với nhiều người thì nó không hề dễ nuốt.
Vì vậy tôi sẽ làm 1 series để giải thích về chủ đề này theo cách trẻ con học sinh lớp 5 cũng có thể hiểu được.

View attachment 16186

Series này dự kiến sẽ được chia thành các phần:

1. Từ Vỏ Sò Đến Tờ Tiền Giấy – Vì Sao Chúng Ta Cần Tiền?
2. Cuốn Sổ Ma Thuật Của Cả Lớp – Bí Ẩn Mang Tên "Blockchain"
3. Siêu Nhân "Bitcoin" Ra Đời – Crypto Bắt Đầu Từ Đâu?
4. Tờ Giấy Của Nhà Vua (Tiền Pháp Định) và Chiếc Mỏ Neo Đứng Im (USDT)
5. Bàn Cân Sức Mạnh – Tiền Giấy (Truyền Thống) vs. Tiền Mã Hóa (Crypto)
6. Chiếc Máy Bán Hàng Tự Động – Khám Phá Ethereum (ETH)
7. Khu Vui Chơi Và Những Tấm Vé – Hiểu Về Mạng Lưới và ERC-20

Hay quá bác ơi, ủng hộ hai tay hai chân. Bác ra đều đều cho anh em học theo làm giàu với.

 

[leo_cay_mai_dink]

Bài 1: Từ Vỏ Sò Đến Tờ Tiền Giấy – Vì Sao Chúng Ta Cần Tiền?​

View attachment 16187
Chào các nhà thám hiểm nhí! Chào mừng các em bước lên chuyến tàu thời gian để khám phá một trong những phát minh vĩ đại nhất của loài người: Tiền.

Trước khi chúng ta nói về những thứ siêu ngầu trên mạng internet như Bitcoin hay Crypto, chúng ta phải quay ngược thời gian về hàng ngàn năm trước để trả lời một câu hỏi vô cùng đơn giản: Vì sao chúng ta lại cần tiền?

1. Trò chơi trao đổi rắc rối​

Các em hãy nhắm mắt lại và tưởng tượng mình đang sống ở thời tiền sử, lúc con người mặc quần áo bằng da thú và chưa hề biết tiền là gì.

Hôm nay em hái được một rổ táo rất ngon, nhưng em lại thèm ăn thịt nướng. Em mang rổ táo sang nhà bác thợ săn hàng xóm để gạ đổi. Thế nhưng, bác thợ săn lại lắc đầu: "Bác không thích ăn táo, bác đang cần một đôi giày da cơ!".

Thế là em phải lóc cóc ôm rổ táo đi tìm người làm giày. May quá, người làm giày chịu lấy táo của em và đưa cho em đôi giày. Em lại ôm đôi giày đó quay về đổi cho bác thợ săn để lấy thịt nướng. Thật là mệt mỏi và rắc rối phải không?

Cách làm này được gọi là Hàng đổi hàng. Nó có một điểm yếu chí mạng: 2 người phải tình cờ có đúng thứ mà người kia cần thì mới đổi được.

2. Sáng kiến mang tên "Tiền"​

Để giải quyết sự rắc rối đó, loài người đã nghĩ ra một mẹo rất thông minh. Họ chọn ra một món đồ mà ai cũng thích và ai cũng chấp nhận:

• Ở vùng biển, người ta dùng những chiếc vỏ sò lấp lánh.
• Ở nơi khác, người ta dùng những hạt muối (vì muối rất quan trọng để bảo quản thức ăn).
• Sau này, khi biết đào mỏ, con người bắt đầu dùng các khối kim loại lấp lánh và hiếm có như Vàng và Bạc để đúc thành những đồng xu.

Đó chính là hình dáng đầu tiên của Tiền! Thay vì phải ôm rổ táo đi tìm thợ săn, em chỉ cần mang táo ra chợ bán lấy vài đồng tiền xu vàng. Sau đó, em cầm đồng xu vàng ấy đi mua thịt nướng. Bác thợ săn nhận đồng xu vàng vì bác ấy biết chắc chắn người làm giày cũng sẽ nhận đồng xu đó.

3. Tờ giấy mỏng manh và "bác Ngân Hàng"​

Tiền xu bằng vàng và bạc rất tuyệt vời, nhưng khi em trở nên giàu có, một rắc rối mới lại xuất hiện.

Hãy tưởng tượng em muốn mua một ngôi nhà và phải vác theo 3 bao tải tiền xu nặng 100 kg. Vừa đi vừa thở dốc, lại còn nơm nớp lo sợ bị những tên cướp chặn đường.

Vì thế, những người giữ vàng uy tín nhất trong thị trấn (sau này phát triển thành Ngân Hàng) đã đứng ra làm một dịch vụ mới. Họ xây những cái két sắt khổng lồ và bảo em: "Cháu cứ đem vàng gửi vào két sắt của bác cho an toàn. Bác sẽ viết cho cháu một tờ giấy biên nhận. Trên đó ghi rõ cháu đang có 100 đồng vàng ở chỗ bác."

Mọi người nhận ra tờ giấy biên nhận này nhẹ tênh, nhét vừa trong túi áo và rất tiện lợi. Khi đi mua nhà, em chỉ cần đưa tờ giấy đó cho người bán là xong. Người bán cầm tờ giấy ra Ngân Hàng sẽ đổi lại được đúng 100 đồng vàng.

Dần dần, mọi người cứ thế dùng các tờ giấy đó để mua bán với nhau mà không cần vác vàng ra khỏi két sắt nữa. Tiền giấy đã chính thức ra đời như thế đó!

Ngày nay, khi em muốn chuyển tiền cho bác bán thịt xiên nướng ở cổng trường, em không cần đem tiền giấy trong người nữa nữa. Bố mẹ em chỉ cần mở điện thoại, gửi một tin nhắn cho "bác Ngân Hàng", bác ấy sẽ mở sổ ra, trừ tiền ở tên bố mẹ em và cộng tiền vào tên của bác bán thịt. Bác Ngân Hàng ở giữa giúp chúng ta ghi chép mọi thứ một cách chính xác.

4. Nhưng... chuyện gì sẽ xảy ra nếu?​

Hệ thống tiền giấy và Ngân Hàng nghe thật hoàn hảo. Chúng ta đã dùng nó hàng trăm năm nay. Nhưng các em hãy thử suy nghĩ xem:

• Điều gì sẽ xảy ra nếu một ngày "bác Ngân Hàng" đi vắng và đóng cửa hệ thống?
• Điều gì xảy ra nếu cuốn sổ ghi chép của bác ấy bị hỏng hoặc bị những kẻ xấu tấn công sửa số liệu?
• Hoặc nếu bác Ngân Hàng bắt đầu thu phí chuyển tiền quá đắt đỏ thì sao?

Sức mạnh và tiền bạc đang nằm hết trong tay một vài người đứng giữa. Và để giải quyết vấn đề này, các nhà khoa học máy tính đã tạo ra một cuốn "Sổ ma thuật" không cần bất kỳ bác Ngân Hàng nào quản lý cả.

Đó chính là bí mật mang tên Blockchain – nền móng đầu tiên của thế giới Crypto.

Chúng ta sẽ cùng giải mã cuốn sổ ma thuật này trong Bài 2 nhé!

Bác rành lịch sử quá nhỉ, nghe thú vị phết. Xưa giờ nhà em cứ tiền gửi ngân hàng hoặc mua vàng thôi chứ cũng không nghĩ nó phức tạp thế.

 

[leo_cay_mai_dink]

Bài 3: Siêu Nhân "Bitcoin" Ra Đời – Crypto Là Gì Vậy?​

Rất nhiều người lớn xem tv xong và nghĩ rằng "blockchain chính là crypto". Không phải đâu nhé! Để dễ hiểu nhất, em hãy tưởng tượng thế này:

• Blockchain giống như một Hệ thống đường ray tàu hỏa vô hình, an toàn tuyệt đối và trải dài khắp trái đất.
• Crypto (Tiền mã hóa) chính là những đoàn tàu chạy trên cái đường ray đó.

Đường ray (Blockchain) có thể được dùng để chở rất nhiều thứ: thư từ, hợp đồng, thông tin trường học... Nhưng chuyến tàu đầu tiên, nổi tiếng nhất và mang lại nhiều tiền nhất chạy trên đường ray này chính là chuyến tàu chở Tiền mã hóa.

Và người đã chế tạo ra chuyến tàu đầu tiên đó mang một cái tên rất bí ẩn.

1. Sự xuất hiện của Satoshi Nakamoto​

Vào năm 2008, thế giới xảy ra một cuộc khủng hoảng kinh tế lớn. Nhiều ngân hàng bị phá sản, và người dân đột nhiên mất đi số tiền mình đã gửi. Mọi người bắt đầu cảm thấy lo sợ và nhận ra: giao hết tiền của mình cho một "bác Ngân Hàng" không phải là cách an toàn nhất.

Giữa lúc đó, một người (hoặc một nhóm người) rất giỏi máy tính, giấu mặt dưới cái tên Satoshi Nakamoto đã xuất hiện trên internet. Satoshi nói rằng:

"Tôi vừa tạo ra một loại tiền mới tinh tên là Bitcoin (viết tắt là BTC). Nó là một loại Crypto (tiền mã hóa) chạy trên đường ray Blockchain. Từ nay, các bạn có thể gửi tiền trực tiếp cho nhau dù ở cách xa nửa vòng trái đất, không cần qua ngân hàng, không ai thu phí vô lý và cũng không ai có quyền đóng băng tiền của các bạn!"

2. Tiền mã hóa (crypto) khác gì tiền giấy?​

Từ "crypto" trong tiếng Anh có nghĩa là "Mật mã".

Khác với tờ tiền giấy em có thể cầm, nắm, hay nhét vào ống tiết kiệm; Bitcoin và các đồng Crypto khác là những đồng tiền vô hình. Chúng chỉ là những con số, những dòng mã máy tính chạy trên màn hình.

• Vậy làm sao để giữ nó? Thay vì có lợn đất, em sẽ được cấp một chiếc "Ví điện tử". Chiếc ví này được khóa lại bằng những bài toán mật mã siêu khó. Ngay cả siêu máy tính của người ngoài hành tinh cũng mất hàng triệu năm mới đoán ra được mật khẩu ví của em. Đó là lý do nó được gọi là tiền mã hóa.
• Chỉ có em mới lấy được tiền của em: Với tiền giấy ở ngân hàng, nếu giám đốc ngân hàng ấn nút chặn, em sẽ không rút được tiền. Nhưng với Crypto, vì nó chạy trên hệ thống mà tất cả mọi người cùng giám sát, không ai làm chủ ngoài chính em. Chừng nào em còn giữ mật khẩu, số tiền đó là của em mãi mãi.

3. Vụ mua bán lịch sử: 10.000 Bitcoin đổi lấy 2 chiếc bánh Pizza​

Lúc mới ra đời, những đồng Bitcoin chạy trên màn hình chẳng có giá trị gì cả. Mọi người tặng nhau Bitcoin trên mạng giống như tặng cho nhau những cái "like" trên Facebook cho vui vậy.

Nhưng mọi thứ thay đổi vào ngày 22 tháng 5 năm 2010. Một anh chàng lập trình viên tên là Laszlo Hanyecz tự nhiên thấy đói bụng. Anh ấy đăng một tin nhắn lên diễn đàn mạng: "Ai mua giúp tôi 2 chiếc bánh pizza, tôi sẽ trả cho người đó 10.000 Bitcoin!".

Thật bất ngờ, một người khác đã đồng ý nhận 10.000 đồng tiền ảo vô hình kia, và gọi cửa hàng mang đến tận nhà Laszlo 2 chiếc pizza nóng hổi.

Đó là một khoảnh khắc chấn động lịch sử! Lần đầu tiên, đồng tiền ảo vô hình đã đổi được một món đồ ăn thật. Từ giây phút đó, mọi người nhận ra Bitcoin thực sự có thể dùng làm tiền để mua bán.

View attachment 16200
(Bật mí cho em biết: 10.000 Bitcoin ngày nay có giá trị bằng hàng chục nghìn tỷ Đồng Việt Nam. Bữa pizza đó chính là bữa ăn đắt đỏ nhất trong lịch sử nhân loại đấy!).

Em nghe thấy mọi người hay chơi coin là cái đồng bitcoin này ấy hả. Giờ còn mua đầu tư kịp không ta. Thấy người ta đầu tư tiền này giàu nhanh ghê, cũng ham á.

 

[leo_cay_mai_dink]

Bài 5: Bàn Cân Sức Mạnh – Tiền Giấy (Truyền Thống) vs. Tiền Mã Hóa (Crypto)​

Chào các em! Chúng ta đã đi qua một chặng đường dài, từ lúc loài người dùng vỏ sò, đến tờ tiền giấy của "bác Ngân Hàng", và sự xuất hiện của những đồng tiền vô hình mang tên Crypto.
Trước khi tới với 1 chủ đề rất hay về Ethereum đã đề cập ở trong bài trước, chúng ta cùng trả lời câu hỏi: rốt cuộc, Tiền giấy hay Tiền mã hóa tốt hơn? Chúng ta hãy cùng tổ chức một giải đấu mang tên "Ai là nhà vô địch" để xem kết quả nghiêng về bên nào! Trận đấu này sẽ có 4 hiệp.
View attachment 16205

Hiệp 1: Cuộc đua tốc độ​

• Tiền giấy: Nếu gia đình em muốn gửi 10 triệu đồng từ Việt Nam sang Mỹ cho anh trai đang đi học, bố mẹ em sẽ phải ra ngân hàng, điền rất nhiều giấy tờ. Bác Ngân Hàng phải gọi điện xác nhận với ngân hàng bên Mỹ, và mất từ 2 đến 3 ngày tiền mới tới nơi. Lại còn tốn phí gửi rất cao nữa!
• Tiền mã hóa (Crypto): Bất kể nhà em gửi tiền cho anh trai ở Mỹ hay ở Châu Phi nắng cháy, châu Bắc Cực lạnh lẽo, em chỉ cần mở điện thoại, bấm nút "gửi". Bíp! Chỉ sau vài phút (thậm chí vài giây), tiền đã chui tọt vào ví của anh trai em với mức phí có khi rẻ bèo.

​

Hiệp 2: Sự ổn định​

• Tiền giấy: Hôm nay em cầm 50 nghìn đi ăn một bát phở. Sáng mai, tháng sau, bát phở đó vẫn giá 50 nghìn. Tiền giấy rất ổn định, giúp mọi người yên tâm mua bán hàng ngày.
• Crypto: Trừ đồng USDT đứng im vì được "bảo lãnh" bằng các đồng Đô la tương ứng, thì những đồng như Bitcoin lúc nào cũng nhảy múa như trò chơi tàu lượn siêu tốc. Hôm nay 1 đồng Bitcoin mua được cái ô tô, ngày mai có khi rớt giá chỉ mua được cái xe đạp. Sẽ rất mệt tim nếu dùng nó để đi chợ hàng ngày.

​

Hiệp 3: Khi em có "trí nhớ cá vàng"​

• Tiền giấy: Nếu em lỡ quên mật khẩu thẻ ngân hàng, hay làm rơi mất thẻ? Không sao cả! Em chỉ cần nhờ bố mẹ cầm căn cước công dân ra quầy ngân hàng, mỉm cười với cô nhân viên và xin cấp lại mật khẩu. Tiền của em vẫn an toàn trong két sắt.
• Crypto: Khi tạo ví Crypto, hệ thống sẽ cấp cho em một dãy mật khẩu cực kỳ phức tạp (gọi là Khóa Cá Nhân). Nếu em làm mất dãy mật khẩu này? Chúc mừng em, toàn bộ tiền của em sẽ bốc hơi vĩnh viễn! Sẽ không có bất kỳ "cô nhân viên ngân hàng" hay tổng đài nào trên thế giới có thể giúp em lấy lại.

​

Hiệp 4: Quyền làm chủ​

• Tiền giấy: Tiền của em thực chất đang nằm trong tay Ngân Hàng. Nếu hệ thống ngân hàng bị hỏng, hoặc vì một lý do nào đó giám đốc ngân hàng quyết định "đóng băng" tài khoản của em, em sẽ không thể rút được một đồng nào đi mua kẹo cả.
• Crypto: Nhờ có cuốn sổ ma thuật Blockchain, em là người chủ duy nhất! Không một ai, không một vị tổng thống hay giám đốc ngân hàng nào trên đời có quyền khóa ví của em hay cấm em gửi tiền cho người khác.

​

Bảng Điểm Tổng Kết​

Để dễ nhớ hơn, chúng ta hãy nhìn vào Bảng điểm này nhé:

Tiêu chí thi đấu	Tiền Giấy (Truyền Thống)	Tiền Mã Hóa (Crypto)
Tốc độ gửi tiền đi xa	Chậm (Vài ngày)	Rất Nhanh (Vài phút/giây)
Mức độ ổn định giá cả	Ổn định (Tốt để đi chợ)	Nhảy múa liên tục (Giống chơi game)
Khả năng lấy lại mật khẩu	Dễ dàng (Ra ngân hàng)	Bất khả thi (Mất là mất luôn)
Quyền làm chủ tài sản	Phụ thuộc vào Ngân hàng	Mình làm chủ 100%

Kết luận cuối cùng: Tỉ số là 2 đều!

Hóa ra, không có ai là người chiến thắng tuyệt đối. Tiền giấy rất tốt để chúng ta mua đồ ăn, trả tiền học phí và an toàn nếu lỡ quên mật khẩu. Còn Crypto lại là một siêu anh hùng trong việc gửi tiền xuyên quốc gia và giúp chúng ta thực sự làm chủ tài sản của mình. Trong tương lai, hai loại tiền này sẽ không đánh nhau đâu, mà chúng sẽ bắt tay nhau để giúp cuộc sống của chúng ta tiện lợi hơn đấy!

View attachment 16206

À tính ra cái đồng Bitcoin này bảo mật tốt ghê, hầu như không sợ bị ai đụng hay lấy được tiền của mình.

 

[leo_cay_mai_dink]

Bài Bổ Sung: Các Em Đã Biết Cách Chọn "Khu Vui Chơi" Chưa?​

Chào các em! Ở bài trước, chúng ta đã biết thế giới mạng Blockchain có rất nhiều "khu vui chơi" (Network) khác nhau. Mỗi nơi lại có một lịch sử ra đời, một ông chủ và những ưu/nhược điểm riêng. Hôm nay, chúng ta sẽ mua vé đi tham quan 4 khu vui chơi lớn nhất thế giới để xem chúng khác nhau thế nào nhé!

View attachment 16232

1. Ethereum (ETH) – "Công viên Disneyland phiên bản gốc"​

• Lịch sử ra đời: Được xây dựng vào năm 2015 bởi một chàng trai thiên tài 19 tuổi tên là Vitalik Buterin.
• Ý nghĩa: Đây là khu vui chơi ĐẦU TIÊN trên thế giới phát minh ra "Máy bán hàng tự động" (Smartcontract). Nó đã mở ra cả một kỷ nguyên mới cho thế giới Crypto.
• Ưu điểm: Cực kỳ an toàn và uy tín. Vì nó có mặt sớm nhất nên ai cũng tin tưởng. Có rất nhiều trò chơi xịn xò và nhà sáng tạo giỏi nhất đều tập trung ở đây.
• Nhược điểm: Bệnh "quá tải". Vì có quá đông người muốn vào chơi, em sẽ phải xếp hàng rất lâu (tốc độ chậm). Tệ hơn nữa, "phí xăng" (tiền vé) để chơi một trò chơi ở đây cực kỳ đắt đỏ, có lúc lên tới cả triệu đồng cho một lần bấm nút!

2. Binance Smart Chain (BNB Chain) – "Khu vui chơi của Tỷ Phú Siêu Tốc"​

• Lịch sử ra đời: Năm 2020, thấy Ethereum thu phí quá đắt, một vị tỷ phú tên là CZ (ông chủ của sàn giao dịch Binance) đã quyết định xây ngay một khu công viên mới tinh để cạnh tranh.
• Ý nghĩa: Trở thành một nơi "ngon, bổ, rẻ" để cứu rỗi những người chơi ít tiền không kham nổi phí vé đắt đỏ của Ethereum.
• Ưu điểm: Tốc độ rất nhanh và phí chơi trò chơi cực kỳ rẻ (chỉ bằng ly trà đá). Rất dễ sử dụng cho người mới.
• Nhược điểm: Thiếu sự tự do (kém phi tập trung). Vì khu vui chơi này do một công ty khổng lồ (Binance) đứng sau chống lưng và kiểm soát phần lớn, nên nếu ông chủ này gặp rắc rối, cả khu vui chơi có thể bị ảnh hưởng theo.

3. Solana (SOL) – "Tàu lượn siêu tốc ngắm Sao Chổi"​

• Lịch sử ra đời: Ra mắt năm 2020 bởi một kỹ sư máy tính tên là Anatoly Yakovenko. Ông này rất ghét sự chậm chạp nên quyết tâm tạo ra mạng lưới nhanh nhất hành tinh.
• Ý nghĩa: Chứng minh cho thế giới thấy Blockchain có thể xử lý hàng chục ngàn phép tính mỗi giây, nhanh ngang ngửa với hệ thống của các thẻ ngân hàng quốc tế (Visa, Mastercard).
• Ưu điểm: Nhanh như chớp mắt! Phí giao dịch rẻ gần như cho không (chưa tới 100 đồng tiền Việt). Nó là thiên đường cho những ai thích chơi game tốc độ cao trên mạng.
• Nhược điểm: "Nhanh ẩu đoảng". Vì ép cỗ máy chạy với tốc độ quá sức tưởng tượng, khu vui chơi Solana thỉnh thoảng lại bị... sập nguồn (đứng hình) vài tiếng đồng hồ để bảo trì sửa chữa.

4. Polygon (MATIC/POL) – "Đường ray đi tắt của Disneyland"​

• Lịch sử ra đời: Được tạo ra năm 2017 bởi một nhóm kỹ sư người Ấn Độ.
• Ý nghĩa: Polygon rất thông minh, nó không xây công viên mới để đánh nhau với Ethereum. Thay vào đó, nó xây một Khu trượt ống đi tắt dính liền vào cổng của Ethereum (người lớn gọi đây là công nghệ Lớp 2 - Layer 2).
• Ưu điểm: Em vẫn được chơi các trò chơi xịn xò của Ethereum, nhưng thay vì chen chúc ở cổng chính, em đi qua đường ống của Polygon nên vừa nhanh, vừa tránh được tắc đường, phí lại rẻ bèo.
• Nhược điểm: Phụ thuộc hoàn toàn. Polygon giống như một cái đuôi bám theo Ethereum. Nếu một ngày công viên Ethereum đóng cửa hoặc thay đổi luật chơi, Polygon sẽ lao đao.

Bảng So Sánh Các "Khu vui Chơi"​

Để dễ nhớ trước khi mua vé vào cổng, em hãy nhìn bảng tổng kết này nhé:

Tên Khu Vui Chơi	Đặc điểm nổi bật nhất	Phí vào chơi (Tiền vé)	Tốc độ xếp hàng	Mức độ an toàn/Uy tín
Ethereum (ETH)	Kẻ đi đầu, uy tín nhất	Rất Đắt	Chậm	Tuyệt đối an toàn
BNB Chain	Ngon, bổ, rẻ, dễ dùng	Rất Rẻ	Nhanh	Do một công ty lớn nắm giữ
Solana (SOL)	Tốc độ chớp nhoáng	Gần như miễn phí	Siêu Nhanh	Thỉnh thoảng bị lỗi sập mạng
Polygon (POL)	Lối đi tắt của Ethereum	Rất Rẻ	Nhanh	Dựa vào bảo vệ của Ethereum

Đọc đến đây bị loạn rồi bác, thế tiền nào lời hơn ạ, nhìn nhiều quá không biết cái nào đáng đầu tư. Rồi muốn mua hay đầu tư thì làm thế nào?

 

[leo_cay_mai_dink]

Bài 4: Tờ Giấy Của Nhà Vua (Tiền Pháp Định) và Chiếc Mỏ Neo Đứng Im (USDT)​

Chào các nhà thám hiểm nhí! Trong bài trước, chúng ta đã chứng kiến sự ra đời vô cùng ấn tượng của Bitcoin – đồng tiền mã hóa đầu tiên.

Nhưng trước khi lên tàu đi tiếp vào thế giới Crypto, chúng ta phải dừng lại một chút để giải quyết một thắc mắc cực kỳ quan trọng: Khoan đã, nếu tiền vô hình trên mạng có giá trị, vậy tại sao tờ tiền giấy chúng ta đang xài hàng ngày lại có giá trị? Ai quy định điều đó?

Và khi hai thế giới (tiền giấy và tiền mã hóa) va chạm vào nhau, chúng ta cần một "phép màu" để kết nối chúng. Hãy cùng tìm hiểu nào!

1. Tờ Giấy Của Nhà Vua (Tiền Pháp Định)​

Các em hãy lấy hộp màu sáp ra và tự vẽ một tờ tiền 500 nghìn đồng thật đẹp. Sau đó, em mang tờ tiền tự vẽ đó ra đầu ngõ để mua một bát phở. Bác bán phở có bán cho em không?

Chắc chắn là không rồi! Bác ấy sẽ cười và bảo: "Cháu đùa bác à?"

Nhưng nếu em đưa cho bác ấy một tờ 500 nghìn polymer do Nhà nước in ra, bác ấy sẽ lập tức bưng ra một bát phở thơm phức. Cùng là một tờ giấy mà tại sao tờ này có giá trị còn tờ kia thì không?

View attachment 16202

Câu trả lời nằm ở hai chữ: Niềm Tin và Pháp Luật.

Tờ tiền giấy chúng ta đang dùng được gọi là Tiền Pháp Định (tiếng Anh là Fiat Money).

• "Pháp" là pháp luật.
• "Định" là quy định.

Nghĩa là, Nhà nước (giống như một vị vua uy quyền) đứng ra bảo lãnh và ra luật: "tất cả mọi người trong đất nước này phải chấp nhận tờ giấy này để mua bán!". Giá trị của tờ tiền không nằm ở chất liệu làm ra nó, mà nằm ở việc chúng ta tin tưởng vào nhà nước. Đồng Việt Nam (VNĐ) hay Đô la Mỹ (USD) chính là những đồng Tiền Pháp Định.

2. Trò Chơi Tàu Lượn Siêu Tốc Của Crypto​

Khi Bitcoin ra đời, nó rất tuyệt vì chuyển tiền nhanh và không cần ngân hàng. Nhưng nó lại mắc phải một căn bệnh rất đau đầu: Sự nhảy múa điên rồ của giá cả.

Hãy tưởng tượng em mở một cửa hàng bán đồ chơi bằng Bitcoin. Hôm nay, một bạn đến mua con robot với giá 1 Bitcoin (lúc này 1 Bitcoin bằng 500 nghìn đồng). Em rất vui vẻ nhận tiền.

Nhưng sáng hôm sau ngủ dậy, giá Bitcoin bỗng nhiên sập xuống, 1 Bitcoin chỉ còn đổi được... 50 nghìn đồng hoặc thậm chí còn thấp hơn nữa. Em đã bị lỗ nặng và cửa hàng đồ chơi của em đứng trước nguy cơ phá sản!


Mọi người bắt đầu khóc thét: "Trời ơi, chúng tôi cần một đồng tiền trên mạng Blockchain, nhưng nó phải ĐỨNG IM, không được nhúc nhích!".

3. Sự Xuất Hiện Của "Chiếc Mỏ Neo" USDT​

Để giải cứu tình hình, một ý tưởng thiên tài đã lóe lên. Một công ty tên là Tether bước ra và dõng dạc tuyên bố:

"Này mọi người, chúng tôi sẽ tạo ra một đồng tiền mã hóa mới tinh tên là USDT. Cứ mỗi 1 đồng USDT chúng tôi phát hành lên mạng lưới Blockchain, chúng tôi hứa sẽ cất đúng 1 đồng Đô-la Mỹ (USD) tiền giấy thật vào trong két sắt của công ty!"

Đồng tiền này được gọi là Stablecoin (Đồng tiền ổn định).

Nghe hơi khó hiểu nhỉ? Em hãy liên tưởng đến Chiếc vé gửi đồ ở siêu thị:

• Khi em bước vào siêu thị, em đưa cho cô bảo vệ cái balo của mình (tương đương 1 Đô la thật).
• Cô bảo vệ cất balo vào tủ, khóa lại và đưa cho em một chiếc thẻ nhựa đánh số (tương đương 1 USDT trên mạng).
• Em có thể cầm chiếc thẻ nhựa đó đi tung tăng khắp siêu thị. Lúc nào em muốn lấy lại đồ, em đưa trả chiếc thẻ nhựa, cô bảo vệ sẽ trả lại đúng cái balo cho em.

Bởi vì chiếc thẻ nhựa đó chắc chắn đổi được chiếc balo, nên chiếc thẻ nhựa đó CÓ GIÁ TRỊ BẰNG ĐÚNG CHIẾC BALO!

Nhờ có quy tắc 1 đổi 1 này, giá của 1 đồng USDT trên mạng luôn luôn bằng chính xác 1 đồng USD ngoài đời thật. Nó không bao giờ nhảy múa điên cuồng như Bitcoin.

4. Kết nối hai thế giới​

Sự ra đời của USDT giống như việc ném một Chiếc Mỏ Neo bằng sắt nặng trịch xuống vùng biển Crypto đầy sóng gió.

Bây giờ, nếu em bán con robot và nhận được 10 USDT. Em có thể yên tâm ngủ một giấc thật ngon. Sáng hôm sau, tháng sau hay năm sau, 10 USDT đó vẫn có giá trị đúng bằng 10 Đô-la Mỹ.

Nhờ có những chiếc mỏ neo "Stablecoin" này, thế giới tiền thật (Tiền pháp định) và thế giới mạng (Crypto) đã được nối liền với nhau một cách an toàn. Mọi người có thể thoải mái gửi tiền xuyên quốc gia chỉ trong chớp mắt mà không còn nơm nớp lo sợ giá bị tụt dốc nữa.

Và khi tiền đã có thể đứng im, các nhà khoa học máy tính lại nghĩ ra một trò chơi mới điên rồ hơn: "Nếu chúng ta có thể làm cho đồng tiền tự biết suy nghĩ và tự động làm việc thì sao?". Đó là lúc siêu cỗ máy Ethereum ra đời!

Tính ra USDT thì sẽ là cái tiền chuyển đổi giữa coin ra tiền thật bác nhỉ?